Vaak realiseer je pas achteraf dat je relatie toxisch was
In het moment zelf zit je gevangen in een kluwen van hoop, twijfel, schuldgevoelens en loyaliteit. Wat voor anderen overduidelijk lijkt โ dat deze relatie je kapotmaakt โ is voor jou een dagelijkse strijd tussen liefde en zelfverloochening.
Door traumabonding, gaslighting of emotionele chantage raak je jezelf kwijt. En precies dat maakt loskomen zo moeilijk.
Traumabonding
Waarom bleef je?
Een pijnlijke vraag die ex-slachtoffers van narcistisch misbruik vaak krijgen. Het antwoord is zelden eenvoudig.
Traumabonding is de reden waarom je bleef hangen.
Je raakte verslaafd aan de hormonale achtbaan waar de misbruiker je in meesleurde โ afwisseling tussen liefde en vernedering, idealisering en afwijzing, beloning en straf.
Je wist vaak zelf nietย waaromย je bleef. Pas veel later โ soms zelfs jaren na de breuk โ viel alles op zโn plaats.
Via een artikel, een boek, een podcast of een coach herkende je plots jouw verhaal.
De patronen. De mind games. Het misbruik dat geen blauwe plekken achterliet, maar diepe emotionele wonden.
We zijn geconditioneerd om te denken dat misbruik altijd zichtbaar en fysiek is.
In films en series zien we vaak karakters die hun partner slaan, uitschelden of in blinde woede aanvallen.
Natuurlijk gebeurt dit ook in het echte leven. Maar het geeft geen realistisch beeld van de veel subtielere, maar even destructieve vormen van misbruik waar zovelen mee te maken krijgen.
Emotioneel en psychologisch misbruik is verraderlijk. Het is geen klap die je kunt aanwijzen, maar eerder een langzaam werkend gif dat zich stilletjes door je systeem verspreidt.
Het begint met een quasi goedbedoeld commentaar hier, of een mini-belediging daar.
Een narcist weet zich feilloos voor te doen als de perfecte partner โ precies diegene waar je al je hele leven naar verlangt.
In de love bombing-fase word je overspoeld met aandacht, complimenten en genegenheid.
Wil je sneller een narcist leren herkennen? Lees dan mijn artikel De ontelbare rode vlaggen van de narcist.
Het voelt intens echt. Slachtoffers geloven dan ook dat dit de ware persoonlijkheid is van de misbruiker. Wanneer het masker langzaam begint af te glijden, schuift de schuldgevoelens paradoxaal genoeg naar henzelf: โMisschien ligt het aan mijโฆโ
Mensen blijven hangen in deze destructieve relaties, omdat ze tevergeefs proberen de liefde van de misbruiker terug te winnen. Slachtoffers zijn echter ook biologisch gehecht geraakt aan de misbruiker door de traumabonding.
Hormonale rollercoaster
Een psychologisch abusieve relatie werkt als een verslaving. Het lijkt alsof je afhankelijk wordt van een medicijn. Je belandt in een emotionele achtbaan: straf, gevolgd door plotselinge vriendelijkheid zodra je je โgoedโ gedraagt. Je lichaam reageert heftig: cortisol schiet omhoog door de stress, terwijl dopamine vrijkomt wanneer je liefde en aandacht als beloning krijgt.
Die afwisseling van aantrekken en afstoten is extreem verslavend. Zodra de โliefdeโ wegvalt, ontstaat een obsessie om opnieuw de goedkeuring te ervaren.
Ondanks de uitputtende stress blijven slachtoffers vasthouden aan de relatie. Het onzichtbare misbruik maakt hen verward en wanhopig. In een eindeloze cirkel blijven ze zoeken naar die ene sleutel die alles weer goed kan maken.
Voor veel slachtoffers voelt loskomen onmogelijk. Wie de relatie wil verlaten, keert vaak terug, vastgeketend aan de gehechtheid. Anderen proberen niet eens weg te komen en worden pas bevrijd wanneer de misbruiker zelf de relatie verbreekt.
Relaties met narcisten draaien telkens in dezelfde cirkel: eerst word je geรฏdealiseerd, dan gedevalueerd en daarna genegeerd. Zodra het slachtoffer leeggezogen is en niets meer oplevert, wendt de narcist zich af en zoekt hij een nieuwe bron van voeding.
Pas wanneer het slachtoffer tot rust komt โ na het opstappen of verlaten worden โ ontstaat er ruimte om te beseffen wat er echt gebeurd is. Dan kunnen ze rouwen, de aangerichte schade onder ogen zien en erkennen dat het nรญรฉt hun schuld was. Dat is het moment waarop heling begint: wanneer de survivor zich realiseert dat ze doelwit waren, niet uit zwakte, maar juist omdat ze zoveel te geven hadden.
Herken je deze patronen en wil je weten hoe je dit proces kunt doorbreken, lees dan mijn artikel De 6 fases naar genezing van narcistisch misbruik.
Signalen dat je een traumabonding beleeft
1. Je hebt door dat ze bedrieglijk en geniepig zijn, en toch lukt het je niet om los te laten
Misschien zie je rationeel door alle mindgames heen. Je wรฉรฉt met je hoofd dat je gemanipuleerd wordt en onterecht emotioneel mishandeld. Je voelt zelfs woede en wrok, omdat je beseft dat hij of zij voortdurend jouw grenzen overschrijdt.
Zodra je probeert op te stappen, gooit de narcist de handdoek niet in de ring, maar strooit met valse genegenheid. Jij besluit het toch weer een kans te geven. Op hun aardige momenten ga je twijfelen aan jezelf. Je wil geloven dat ze echt het beste met je voorhebben โ terwijl ze in werkelijkheid alleen hun eigenbelang dienen.
2. Je doet er alles aan om hem/haar te plezieren. Je blijft loyaal, zelf als wat je terugkrijgt enkel pijn is
Ondanks dat deze persoon je keer op keer terroriseert, verlies je de greep op de realiteit. Ze doen je telkens opnieuw pijn, maar bij het kleinste teken van spijt of een vleugje aandacht neem je ze weer terug.
Het lijkt alsof je ongevoelig bent geworden voor de pijn โ tot die bijna ondraaglijk wordt. Je loopt op eieren, probeert hun behoeften steeds voorrang te geven en vergeet daarbij jezelf. Tegenover de buitenwereld verdedig je hen zelfs, ook wanneer familie en vrienden je waarschuwen hoe ver je intussen van de realiteit bent afgedwaald.
Toch ben je nog niet klaar om de waarheid onder ogen te zien. Je blijft investeren in het valse beeld dat deze ongezonde relatie in stand houdt.
3. Je voelt je verslaafd en verliest veel meer dan je wint
Je raakt verslaafd aan deze persoon โ niet alleen psychologisch, maar ook biochemisch en fysiek. Je lichaam, hart en ziel doen pijn. Je hele wereld draait om hem of haar. Je verliest slaap, tijd en eindeloze hoeveelheden energie. Je spendeert uren, dagen, weken aan uitleggen, smeken, redeneren โ in de hoop dat ze jouw perspectief begrijpen of gewoon stoppen met jou pijn te doen.
Je steekt een enorme hoeveelheid emotionele arbeid in de poging hen een fatsoenlijk mens te maken, in plaats van te erkennen dat ze nooit zullen veranderen. Je raakt hypergefocust op wat jij kunt doen om hen te sussen โ terwijl je ondertussen vergeet voor jezelf te zorgen.
4. Je wordt tot de rand van zelfvernietiging gedreven
Giftige mensen drijven je tot zelfvernietiging. Het is niets minder dan psychologische moord met schone handen. Door traumabonding kun je de ander โ en jezelf โ niet meer helder zien. De realiteit verdwijnt in een dichte mist en je eigenwaarde brokkelt af.
Zelfsabotage wordt een automatische reflex. De traumabonding programmeert je onbewust om jezelf pijn te doen, omdat je bent gaan geloven dat je niets beters verdient. Je voelt je gevangen en hulpeloos.
Zelfs wanneer er andere keuzes en opties zijn, lijkt het onmogelijk om ze te nemen โ omdat het voelt alsof je de navelstreng moet doorknippen met degene aan wie je ongezond bent verbonden.
5. Je vergeet je (eigen)waarde(n) en je bent bereid om je normen voor dit giftige individu te verlagen, keer op keer
De manipulator/narcist laat je geloven dat je geen aandacht, genegenheid of respect verdient. Ze hebben je geconditioneerd dat je niet genoeg bent en dat je moet vechten voor hun goedkeuring. Zelfs de basisbehoeften in de relatie worden je niet gegund. Als gevolg daarvan verlaag je drastisch je normen en verwachtingen die je in het verleden, nodig achtte voor een gezonde relatie.
De eerste noodzakelijke stap, om opnieuw contact te maken met de realiteit, is om de trauma bonding te verbreken. Alleen door zelfbewustzijn en zelfzorg kunnen we de ketting die ons vastgeketend houdt, losmaken.
Raakt dit artikel iets bij jou en wil je ontdekken hoe ik jou hierin kan begeleiden? Lees dan meer over mijn coaching bij narcistisch misbruik.