Flying monkeys
Je hebt afstand genomen van de narcist. Of je probeert dat toch.
Je bent je bewust geworden van het patroon, je ziet de manipulatie, en ergens voel je: dit klopt niet.
En toch… blijft het verwarrend. Want het is niet alleen de narcist zelf die je uit balans brengt.
Het zijn ook de anderen.
Mensen uit je omgeving die plots dingen zeggen als:
“Hij bedoelt het niet zo…”
“Je moet het ook eens van zijn kant bekijken…”
“Voor de kinderen zou je toch wat meer moeten toegeven…”
Ze lijken bezorgd. Soms zelfs behulpzaam. Maar na zo’n gesprek voel je je… kleiner. Onzekerder. In de war.
Alsof je opnieuw begint te twijfelen aan jezelf. Wat veel mensen niet weten, is dat dit geen toeval is.
In dynamieken van narcistisch misbruik duikt vaak een derde speler op: de zogenaamde ‘flying monkey’.
En net die rol kan ervoor zorgen dat je blijft vastzitten, zelfs wanneer je probeert los te komen.
Wizard of Oz
De term ‘flying monkey’ komt oorspronkelijk uit het verhaal van The Wizard of Oz.
In dat verhaal worden de gevleugelde apen ingezet door de boze heks om haar werk te doen.
Ze voeren haar opdrachten uit, vallen anderen aan, brengen boodschappen over… maar doen dat niet vanuit zichzelf. Ze volgen simpelweg de wil van iemand anders.
Wat het zo treffend maakt, is dat deze apen niet per se kwaadaardig zijn. Ze denken niet echt na over wat ze doen of wat de gevolgen zijn voor de ander.
Ze zijn loyaal, gestuurd, en ergens ook… onbewust van de rol die ze spelen.
En net daar ligt de parallel met narcistisch misbruik.
Ook daar zie je hoe mensen uit de omgeving worden ingezet — soms heel subtiel — om druk uit te oefenen, jouw verhaal in twijfel te trekken of de dynamiek in stand te houden. Ze lijken betrokken, soms zelfs behulpzaam, maar dragen onbewust bij aan iets wat voor jou verwarrend en pijnlijk is.
Het maakt dat je niet alleen tegenover de narcist staat, maar ook tegenover een netwerk dat — zonder het altijd te beseffen — mee de balans verstoort.
Hoe herken je een flying monkey?
Flying monkeys zijn zelden openlijk vijandig. Je zou ze de ‘butlers van de narcist’ kunnen noemen. Ze komen vaak net over als behulpzaam, bezorgd of neutraal. En net dat maakt het zo verwarrend.
Je herkent ze vaak aan subtiele signalen zoals:
⇥ Ze brengen boodschappen over
Ze spreken je aan namens de ander:
“Hij vroeg mij om even met jou te praten…” – “Zij zit er echt door, misschien moet je toch…”
Je hebt het gevoel dat je indirect opnieuw in contact wordt getrokken.
⇥ Ze proberen te ‘bemiddelen’
Ze willen dat jij toegeeft of water bij de wijn doet:
“Voor de rust zou jij misschien een stapje kunnen zetten…”– “Je moet het ook eens van zijn kant bekijken…”
Maar echte neutraliteit ontbreekt.
⇥ Ze zaaien twijfel
Na het gesprek voel je je minder zeker:
“Misschien reageer ik toch te hard…” – “Heb ik het verkeerd begrepen?”
Je begint opnieuw aan jezelf te twijfelen.
⇥ Ze minimaliseren jouw ervaring
Wat jij hebt meegemaakt wordt afgezwakt:
“Zo erg zal het toch niet zijn…”– “Iedere relatie heeft zijn problemen…”
Je gevoel wordt niet echt erkend.
⇥ Ze blijven terugkomen met hetzelfde verhaal
Ook al heb je je standpunt duidelijk gemaakt:
Het onderwerp komt telkens opnieuw op tafel. De druk stopt niet echt.
Flying monkeys staan zelden op zichzelf. Vaak maken ze deel uit van een bredere dynamiek waarin de narcist anderen inzet om controle te houden en invloed uit te oefenen.
Een van de meest voorkomende vormen daarvan is triangulatie. Daarbij wordt er bewust een derde persoon betrokken in de communicatie, niet om verbinding te creëren, maar om verwarring, spanning of verdeeldheid te zaaien.
De flying monkey is in dat geval niet zomaar een toevallige tussenpersoon, maar wordt — vaak zonder het te beseffen — onderdeel van een strategie.
🔷 Lees hier meer over hoe triangulatie werkt en waarom het zo’n krachtig manipulatiemiddel is.
Wat maakt dit zo verwarrend?
Omdat deze mensen zelden kwaad lijken.
Ze:
- bedoelen het vaak “goed”
- willen geen conflict
- geloven soms echt wat hen verteld werd
En toch… voel jij na contact vaak:
- spanning
- twijfel
- of een knagend gevoel
En toch… blijft er iets wringen.
Tot slot
Flying monkeys maken deel uit van een dynamiek die vaak moeilijk te doorzien is.
Omdat ze niet openlijk tegen je ingaan. Omdat ze het soms zelfs goed lijken te bedoelen. En net daardoor kunnen ze — zonder dat je het meteen doorhebt — bijdragen aan de verwarring en druk die je ervaart.
Het helpt om te beseffen dat dit geen op zichzelf staande situaties zijn, maar dat ze passen binnen een breder patroon dat vaak voorkomt bij narcistisch misbruik.
Alleen al dat inzicht kan een eerste stap zijn in het terugvinden van meer helderheid.
En soms… is dat al meer dan genoeg.