De impact van ouderverstoting wanneer een kind een ouder afwijst
Ouderverstoting, kan elke ouder treffen. Het moment waarop een kind plots zegt: ‘Ik wil je niet meer zien’, komt voor veel ouders als een schok.
Wat vaak als een plotse breuk voelt, is in werkelijkheid het resultaat van een proces dat zich geleidelijk heeft opgebouwd, vaak onder invloed van een complexe dynamiek tussen ouders.
Hoewel ouderverstoting zowel moeders als vaders treft, zien we in de praktijk dat de dynamiek zich in verschillende vormen kan uiten.
Het beeld van moeder bij ouderverstoting
In onze lage landen wordt ouderverstoting vaak bekeken vanuit het perspectief waarbij de moeder als primaire ouder wordt gezien, en de vader als de ouder die wordt afgewezen.
Hierdoor lijkt het alsof moeders die te maken hebben met ouderverstoting in de minderheid zijn, helaas is niets minder waar.
Wanneer ouderverstoting een moeder treft, is dit vaak een hartverscheurende en tegelijk diep beschamende ervaring. Het is dan ook niet verwonderlijk dat veel vrouwen hierover zwijgen en niet naar buiten brengen wat er zich werkelijk afspeelt.
Een moeder moet in de ogen van de buitenwereld wel iets vreselijks gedaan hebben om dit te verdienen. Dit hardnekkige denkbeeld is echter onterecht en bijzonder schadelijk. Het is niets minder dan victim blaming.
Het kind manoeuvreren in een positie waarin het zich tegen de andere ouder uitspreekt en valse aantijgingen doet over diens gedrag, is een patroon dat we in de praktijk regelmatig zien. Dit gaat vrijwel altijd gepaard met een dynamiek waarin één ouder het kind -bewust of onbewust- beïnvloedt in de relatie met de andere ouder.
De moeders die hiermee worden geconfronteerd, zakken vaak in een diepe, donkere put.
In veel gezinnen nemen moeders nog steeds een groot deel van de dagelijkse zorg en praktische organisatie op zich, zeker wanneer kinderen jong zijn. Hun leven is daardoor vaak sterk verweven met dat van hun kinderen.
Wanneer net die band onder druk komt te staan of wordt doorbroken, heeft dat een bijzonder diepe impact.
Tegelijk is er voor moeders die met ouderverstoting geconfronteerd worden nog steeds weinig erkenning en begrip, terwijl de nood daaraan groot is.
In relaties waar sprake is van narcistische dynamieken, zien we vaak dat de partner en de kinderen niet als afzonderlijke individuen worden benaderd, maar als een verlengstuk van de ander.
Wanneer de partner beslist om de relatie te beëindigen, kan dit ervaren worden als een vorm van afwijzing of verlies van controle. In reactie daarop zien we soms dat de ouder zich sterker gaat vastklampen aan het (de) kind(eren), en de andere ouder buitensluit.
Voor de betrokken ouder voelt dit vaak als een abrupte breuk, maar binnen deze dynamiek wordt het als een logisch gevolg beleefd.
Voorbeelden van gedrag die ouderverstoting kan versterken
Onderstaande voorbeelden tonen hoe een kind geleidelijk beïnvloed kan worden in de relatie met de andere ouder.
Deze gedragingen komen in verschillende vormen voor, maar zijn herkenbaar voor veel ouders die met ouderverstoting te maken krijgen.
- Het kind wordt beïnvloed om de andere ouder als een gevaarlijke of onveilige partij te zien
- De andere ouder wordt systematisch gedevalueerd in zijn of haar rol als ouder
- Het kind krijg de indruk dat het zelf mag beslissen of en wanneer het de andere ouder ziet
- Tekortkomingen van de andere ouder worden overdreven of uitvergroot naar het kind en de buitenwereld
- Herinneringen aan andere worden verwijderd, genegeerd of negatief gekleurd
- Beschuldigingen of verdachtmakingen rond mishandeling, worden ingezet om het beeld van de andere ouder te ondermijnen
- De andere ouder blijft aanwezig tijdens het verblijf van het kind, bijvoorbeeld door frequent contact op te nemen of informatie op te vragen
- Het kind wordt tijdens momenten die voor de andere ouder bedoeld zijn, verleid met uitstappen of alternatieve plannen
- Na elk verblijf bij de andere ouder wordt het kind uitgebreid bevraagd over wat er gebeurd is
✦ Podcast
Als het masker valt — over narcistisch misbruik in relaties, in het gezin van herkomst en bij ouderverstoting.
Door dit soort beïnvloeding kan een kind geleidelijk gaan geloven dat de andere ouder inderdaad ‘slecht‘ is.
Het gevolg is dat het kind deze overtuigingen zelf gaat overnemen en uitspreken, alsof ze van hem of haar zelf zijn.
Pakkende getuigenis over ouderverstoting van Karen Woodall
Ik ben de verstoten ouder. Als je kon zien hoe ik er van binnen uitzie, zou je de leegte van mijn verdriet zien in mijn ziel.
Ik ben zo in en in verdrietig dat het mijn leven uitholt en binnenste buiten keert. Ik begrijp niet wat er met mijn kinderen is gebeurd. Ze maken me bang, ze maken me boos en diep verdrietig. Ik zie hoe hun toekomst wordt aangetast. Het is pijnlijk om te zien dat hun vleugels worden gekortwiekt, hoe hun talent wordt beperkt. Ik ben uitgewist uit hun bestaan en uit hun ziel, alsof ik nooit bestaan heb.
Ik heb bestaan, Ik besta. Ik ben er nog steeds alhoewel ik me soms onzichtbaar voel in de aanwezigheid van mijn familie en vrienden. Ik ben de ouder van kinderen die doen alsof ik niet besta en familie en vrienden stoppen met praten als ik de kamer binnenkom. Ik weet dat ze zich afvragen wat ik gedaan heb om zo gehaat te worden door mijn kinderen.
Wat heb ik gedaan? Wanneer heb ik het gedaan? Waarom is het mij overkomen en niet de andere ouder van mijn kinderen? Hoe kan ik zo leven, zal ik het overleven, wie ben ik als ik niet de ouder ben van mijn kinderen? Waarom, wat, hoe, wanneer?
Vragen waar ik geen antwoord op heb terwijl ik ze me steeds af blijf vragen.
Het moeilijkste zijn de momenten dat iemand vraagt of ik kinderen heb. Wat ga ik zeggen? Zoals ouders die een kind hebben verloren, mijn kinderen voelen voor mij net zo ‘kwijt’ alsof ik ze heb begraven.
Soms denk ik dat rouwen om kinderen die zijn overleden makkelijker is dan de terreur om te leven met het verlies van kinderen terwijl ze leven. Dit verlies neemt niet af en veranderd niet. Het doet pijn en het blijft pijn doen. Er zijn dagen dat ik nauwelijks op adem kan komen van het rauwe verdriet dat het gemis in mij teweegbrengt. Het missen is het ergst. Het missen van hun lach, hun armen om me heen, de geur van hun haar.
Mijn rol is om van mijn kinderen te houden en ze te beschermen. Om dat niet meer te kunnen doen, iets wat ik ze heb beloofd op de dag dat ze zijn geboren, is wreed. Een onnatuurlijke wrede straf voor het simpele feit dat ik aan de verkeerde kant van de scheiding sta. Ik overleef met de belemmerde behoefte om te zorgen.
Er zijn momenten dat het me sprakeloos maakt, in mijn poging om te kunnen gaan met de geblokkeerde, afgesloten weg van mijn liefde voor mijn kinderen. Als dit marteling zou heten zou het van de wereld verbannen worden.
Ik ben een verstoten ouder. Als je me kent, bevestig mij, steun me maar laat me niet verdrinken in de eindeloosheid van mijn verlies. Als je samen met me leeft, hou me vast maar laat me je niet meetrekken naar de diepte van mijn wanhoop. Omdat ik ben verstoten betekent niet dat mijn leven over is. Als de pijn te groot wordt, herinner me, loop naast me en laat me de zomer zien, de herfstbladeren.
Noem de namen van mijn kinderen, laat me vertellen over mijn herinneringen en mijn liefde voor ze. Laat me nooit vergeten dat ik een moeder ben. Hou de deur open voor mijn kinderen. Zorg dat het pad naar me toe, vrij is. Verwijder het onkruid en zorg voor de bloemen.
Als je ze ziet komen, hou me staande zodat ik niet door mijn knieën zak. Help me glimlachen en zorg dat ik mijn armen open heb als ze door de voordeur komen.
Karen Woodall, Britse therapeute PAS (Parental Alienation Syndrome) en auteur.
Wanneer je kind je afwijst — en jij de deur openhoudt
Bij ouderverstoting heb je iemand nodig die dit proces van binnenuit kent — die je helpt de verbinding levend te houden en sterk te blijven, ook als het lang duurt. Samen kijken we naar wat jij en je kind nu nodig hebben.
Ontdek hoe ik je kan begeleidenLiever eerst één concrete vraag? Start met een Kompasgesprek — 30 min. | €40